Szkoła Podstawowa Nr 1 im. J. Korczaka w Działoszynie

Logowanie

Strony przedmiotu historia

PSO

wymagania6sp.pdfwymagania6sp.pdf

WYMAGANIA NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z HISTORII DLA KLASY IV
 
I. Ja i moje otoczenie
 
Ocena dopuszczająca
– rozumie, jaką rolę odgrywa rodzina w życiu każdego człowieka,
– wymienia osoby, które wchodzą w skład szkolnej społeczności,
– zna swoje szkolne prawa i obowiązki.
– rozumie, w czym przejawiają się uprzejmość i tolerancja,
– tłumaczy pochodzenie nazwy Polska,
– zna daty najważniejszych polskich świąt państwowych,
– zna polskie symbole narodowe i najważniejsze miejsca pamięci narodowej,
– recytuje tekst „Mazurka Dąbrowskiego”,
– wymienia regiony Polski,
– odnajduje na mapie główne regiony Polski,
 
Ocena dostateczna
– wie, na czym polega odmienność i niepowtarzalność każdego człowieka,
– potrafi wymienić ludzkie potrzeby,
– podaje przykłady praw i obowiązków poszczególnych członków rodziny,
– zna uprawnienia władz szkolnych i statut szkoły,
– wie, czym jest samorząd uczniowski,
– podaje przykłady działań samorządu uczniowskiego w swojej szkole,
– wskazuje przyczyny konfliktów między ludźmi i przedstawia sposoby ich rozwiązywania,
– wymienia korzyści, jakie można osiągnąć przez uprzejmość i tolerancję,
– tłumaczy znaczenie terminów: ojczyzna, mała ojczyzna, naród, patriotyzm, patriotyzm lokalny, herb,
– rozumie znaczenie terminów: Rzeczpospolita Polska, mniejszość narodowa, mniejszość etniczna, Polonia,
– omawia okoliczności powstania tekstu „Mazurka Dąbrowskiego” ,
– wie, jaka jest symbolika barw polskiej flagi narodowej,
– podaje nazwy mniejszości narodowych i etnicznych żyjących w Polsce
– potrafi określić sposoby zaspokajania różnych potrzeb człowieka,
– wyjaśnia znaczenie praw i obowiązków poszczególnych członków rodziny,
– charakteryzuje społeczność szkolną z uwzględnieniem swoich praw i obowiązków,
– proponuje sposoby rozwiązania problemów własnej,
– miejscowości,
– odszukuje informacje o rozmaitych formach upamiętniania postaci,
– i wydarzeń związanych z historią swojej małej ojczyzny,
– wskazuje na planie swojej miejscowości siedzibę władz lokalnych,
– zbiera informacje o władzy lokalnej i jej zadaniach,
– prezentuje informacje związane z ważnymi postaciami
– i wydarzeniami z dziejów regionu,
– opisuje główne regiony Polski,
– przedstawia na wybranych przykładach mniejszości narodowe zamieszkujące współczesną Polskę,
– wskazuje główne skupiska Polonii na mapie świata,
 
Ocena dobra
– zna sposoby zaspokajania ludzkich potrzeb,
– wyjaśnia znaczenie terminów: rodzina dwupokoleniowa, rodzina,
– wielopokoleniowa,
– wyjaśnia znaczenie terminów: rada pedagogiczna, rada szkoły, rada samorządu uczniowskiego,
– wie, na czym polega sprawiedliwe postępowanie,
– omawia sposoby okazywania patriotyzmu w czasie wojny i w okresie pokoju,
– zna sposoby zdobywania wiedzy o historii małej ojczyzny,
– wskazuje największe atuty swojej małej ojczyzny,
– wyjaśnia, co świadczy o tym, że Polacy należą do jednego narodu,
– podaje przykłady dzieł sztuki i architektury, które należą do polskiego dziedzictwa narodowego,
– wyjaśnia, kim był Józef Wybicki,
– wylicza prawa przysługujące mniejszościom narodowym i etnicznym w Polsce,
– wie, gdzie znajdują się główne skupiska Polaków na świecie,
– porównuje prawa i obowiązki poszczególnych członków rodziny,
– omawia zalety i wady rodziny współczesnej oraz rodziny wielopokoleniowej,
– określa szkołę jako wspólnotę uczniów, nauczycieli i rodziców,
– ocenia, które prawa i obowiązki uczniów są najważniejsze,
– potrafi opisać sytuację konfliktową i znajduje dla niej rozwiązanie,
– opisuje wygląd herbów wybranych miejscowości,
 
Ocena bardzo dobra
– tłumaczy, czym jest rodzina niepełna i w jaki sposób ona powstaje,
– objaśnia, dlaczego wybrane dzieła sztuki i architektury są ważną częścią naszej kultury narodowej,
– wymienia wydarzenia, na pamiątkę których ustanowiono święta państwowe,
– rozumie, dlaczego powinno się okazywać szacunek symbolom narodowy,
– omawia różnice między szkołą dawną a współczesną,
– analizuje, w jaki sposób mniejszości narodowe i etniczne mogą zachować swoją odrębność,
– opisuje kulturę i tradycje wybranej mniejszości narodowej bądź etnicznej żyjącej w Polsce,
 
Ocena celująca
– wymienia mniejszości narodowe, które żyły w przedwojennej Polsce,
– analizuje tekst hymnu Polski i wyjaśnia znaczenie wybranych zwrotów,
– porównuje strukturę narodowościową II Rzeczypospolitej i współczesnej Polski,
– omawia na przykładach pochodzenie nazwisk i przydomków.
 
II. Z historią na ty
 
Ocena dopuszczająca
– wie, czym zajmuje się historia jako nauka,
– wyjaśnia, kim jest historyk,
– wie, czym są źródła historyczne, i podaje ich przykłady,
 
Ocena dostateczna
– zna sposoby badania wydarzeń z przeszłości przez historyków,
– zna podstawy myślenia przyczynowo-skutkowego dotyczącego wydarzeń historycznych,
– podaje przykłady efektów pracy historyków,
– wyjaśnia znaczenie terminów: zabytek, muzeum, archiwum, skansen, ród, archeolog, pamiątka rodzinna, genealogia, drzewo genealogiczne,
– wie, gdzie gromadzi się źródła historyczne,
– odróżnia postacie historyczne od bohaterów baśniowych i legendarnych,
– kwalifikuje różne źródła historyczne zgodnie z podziałem na źródła materialne (pisane, niepisane) i niematerialne,
– przedstawia pamiątki rodzinne i określa ich znaczenie,
– odczytuje informacje o przodkach na podstawie poszczególnych pamiątek rodzinnych,
– prezentuje swoją opinię na temat podtrzymywania tradycji rodzinnych,
 
Ocena dobra
– wymienia główne zadania historii,
– wymienia przykłady postaci historycznych oraz bohaterów baśniowych i legendarnych,
– dokonuje podziału źródeł historycznych na materialne i niematerialne oraz wyróżnia wśród źródeł materialnych pisane i niepisane,
– wymienia informacje, jakie można zdobyć na podstawie poszczególnych źródeł historycznych,
– określa, czym zajmuje się archeologia,
– zna sposoby badania wiarygodności źródeł historycznych,
– wskazuje podobieństwa i różnice między muzeum a skansenem,
– potrafi na wybranych przykładach zaprezentować myślenie przyczynowo-skutkowe,
– opowiada o wybranym wydarzeniu z życia klasy w sposób potwierdzający opanowanie umiejętności myślenia przyczynowo-skutkowego,
– wymienia zasady prawidłowego zachowania się w muzeum,
– potrafi zaplanować wycieczkę prezentującą najważniejsze miejsca i obiekty w najbliższej okolicy,
– wyjaśnia, w jaki sposób podtrzymywanie tradycji rodzinnych umacnia poczucie wspólnoty w rodzinie,
 
Ocena bardzo dobra
– wymienia filmy i książki o tematyce historycznej,
– objaśnia znaczenie powiedzenia: Historia jest nauczycielką życia,
– rozpoznaje znak Zabytek chroniony prawem i wie, co on oznacza,
– przedstawia na przykładzie przenikanie się faktów historycznych z legendą,
– ocenia, jakie znaczenie dla współczesnej nauki mają odkrycia archeologiczne,
– uzasadnia, dlaczego należy dbać o źródła historyczne i chronić obiekty zabytkowe,
– dociera do rodzinnych źródeł, które pozwalają mu sporządzić drzewo genealogiczne,
– przygotowuje drzewo genealogiczne najbliższej rodziny,
 
Ocena celująca
– wskazuje przebieg, przyczyny i skutki wybranych wydarzeń historycznych,
– wyjaśnia, kim był prawdziwy święty Mikołaj,
– zna legendy związane z Mikołajem, biskupem Miry,
– przedstawia postać Henryka Schliemanna,
– znajduje w internecie strony, które zawierają informacje pomocne przy tworzeniu drzewa genealogicznego.
 
III.Czas i mapa w historii
 
Ocena dopuszczająca
– rozumie znaczenie terminów: chronologia, data, era, rok, wiek, tysiąclecie, epoka
historyczna, okres przed naszą erą i naszej ery,
– wskazuje narodziny Jezusa z Nazaretu jako początek naszej ery,
– wyjaśnia znaczenie terminów: mapa, plan, legenda mapy,
– odczytuje skróty: p.n.e. i n.e.,
– umie narysować linię chronologiczną i zaznaczyć na niej daty,
– oblicza upływ czasu między poszczególnymi wydarzeniami,
– ustala wiek, w którym miało miejsce dane wydarzenie,
– zapisuje cyframi rzymskimi liczby arabskie i na odwrót,
 
Ocena dostateczna
– wyjaśnia, dlaczego mierzenie czasu jest ważne w pracy historyka,
– tłumaczy zasadę tworzenia osi czasu i sposób umieszczania na niej dat,
– posługuje się cyframi rzymskimi i arabskimi w celu oznaczania jednostek czasu,
– wymienia epoki historyczne oraz podaje ich daty graniczne,
– wymienia elementy, z jakich składa się mapa historyczna,
– porządkuje daty na linii chronologicznej,
– określa datę danego wydarzenia, używając określeń I połowa lub II połowa danego wieku,
– dostrzega różnice w określaniu, do której połowy wieku należą daty przed naszą erą i naszej ery,
– odczytuje z mapy podstawowe informacje,
 
Ocena dobra
– wie, jakie jest pochodzenie słowa kronikarz,
– rozumie, że daty graniczne poszczególnych epok mają charakter umowny,
– tłumaczy, czym są legenda i skala mapy,
– porównuje mapy historyczną i geograficzną,
– odróżnia mapę od planu,
– rysuje plan najbliższej okolicy,
 
Ocena bardzo dobra
– zna przyczyny powstawania kronik i dostrzega w nich źródło ważnych informacji,
– wskazuje wydarzenia, które oznaczają początek i koniec poszczególnych epok historycznych,
– dostrzega umowność rachuby czasu w kontekście przykładów z różnych kręgów kulturowych,
– przedstawia, w jakich okolicznościach narodziła się tradycja zabaw sylwestrowych,
– wie, czym zajmuje się kartografia,
– rozumie, jaką rolę odgrywa mapa w poznawaniu przyczyn i przebiegu wydarzeń historycznych,
– podaje przykład zastosowania GPS,
– krótko charakteryzuje poszczególne epoki historyczne,
– przedstawia ewolucję znaczenia terminu mapa,
– opisuje, jak dawniej wyglądały mapy, i na tej podstawie określa, jakie wyobrażenie o świecie mieli ludzie w przeszłości,
 
Ocena celująca
– wyjaśnia różnice w określaniu dat za pomocą kalendarzy juliańskiego i gregoriańskiego,
– omawia pochodzenie polskich nazw miesięcy.
 
IV. Z najdawniejszych dziejów
 
Ocena dopuszczająca
– przedstawia podział ludności starożytnego Egiptu na warstwy społeczne,
– rozumie znaczenie terminów: pismo obrazkowe, klinowe i alfabetyczne,
– wskazuje, jakie znaczenie dla rozwoju cywilizacji miał wynalazek pisma,
– rozpoznaje pismo obrazkowe, klinowe i alfabetyczne,
 
Ocena dostateczna
– wymienia materiały pisarskie, których używano od starożytności do współczesności,
– umieszcza na linii chronologicznej przybliżone daty wynalezienia pisma i powstania pierwszego pisma alfabetycznego,
– charakteryzuje pismo obrazkowe, klinowe i alfabetyczne, a także wskazuje różnice między nimi,
 
Ocena dobra
– tłumaczy, jakie znaczenie miało wynalezienie pisma dla historii jako nauki,
– wie, że alfabety grecki i łaciński stanowią podstawę, z której wywodzą się alfabety używane współcześnie w Europie,
– opisuje materiały pisarskie od starożytności do czasów współczesnych,
– dostrzega podobieństwa i różnice między dawnym i obecnym sposobem przekazywania informacji,
 
Ocena bardzo dobra
– wyjaśnia, dlaczego ludzie tworzyli malowidła naskalne,
– wskazuje Fenicjan jako twórców pisma alfabetycznego,
– tłumaczy, czym są piktogramy i w jakim celu stosuje się je współcześnie ,
– przedstawia ewolucję materiałów pisarskich,
– tworzy własne pismo obrazkowe oraz przedstawia zalety i wady takiego sposobu przekazywania informacji,
 
Ocena celująca
– wie, jak zmieniał się wygląd człowieka,
– rozumie, jakie znaczenie dla praludzi miała umiejętność rozpalania ognia,
– tłumaczy, jakie znaczenie dla rozwoju społeczności ludzkich miało posługiwanie się mową,
– przedstawia dokonania, które umożliwiły człowiekowi przejście do osiadłego trybu życia,
– zna dawne i współczesne sposoby wytopu żelaza,
– wyjaśnia znaczenie terminów: pięściak, ziemianka, dymarka, epoka kamienia, epoka brązu, epoka żelaza, cywilizacja, miasto-państwo, mumia, sarkofag, piramida, faraon, kanał nawadniający, Sumerowie, Babilon, Mezopotamia, Bliski Wschód,
– wie, dlaczego pierwsze cywilizacje powstały nad wielkimi rzekami,
– podaje najważniejsze osiągnięcia pierwszych cywilizacji: system nawadniający, koło, koło garncarskie, szkło, cegłę, kalendarz,
– wymienia najważniejsze zabytki starożytnego Egiptu i Mezopotamii,
– opowiada, w jakim celu wznoszono piramidy i w jaki sposób one powstawały,
– podaje najważniejsze fakty z życia faraona Ramzesa II,
– umieszcza na linii chronologicznej przybliżoną datę pojawienia się człowieka rozumnego oraz daty powstania pierwszych państw sumeryjskich,
– wskazuje na mapie tereny, na których pojawili się przodkowie człowieka, i zaznacza kierunki ich wędrówki,
– odnajduje na mapie starożytne Egipt i Mezopotamię, rzeki Eufrat, Tygrys i Nil oraz miasto Babilon,
– charakteryzuje koczowniczy i osiadły tryb życia,
– ocenia, który tryb życia człowieka – koczowniczy czy osiadły – był korzystniejszy dla praludzi,
– porównuje życie praludzi z życiem współczesnego człowieka,
– wskazuje różnice między stosowanymi dawniej i obecnie sposobami wytopu żelaza,
– ocenia dokonania ludów starożytnej Mezopotamii,
– omawia sposób działania kanałów nawadniających,
– dostrzega związek między umiejętnością budowy piramid a wysokim poziomem nauk ścisłych w starożytnym Egipcie,
– charakteryzuje warstwy społeczne starożytnego Egiptu,
– ocenia znaczenie odkrycia grobowca faraona Tutenchamona dla współczesnej nauki.
 
V. W starożytnej Grecji
 
Ocena dopuszczająca
– zna warunki geograficzne Grecji,
– podaje cechy charakterystyczne demokracji ateńskie,
– wie, czym jest teatr, i wskazuje Grecję jako miejsce narodzin tej dziedziny sztuki,
– tłumaczy znaczenie terminów: filozofia, bogowie olimpijscy, mit, politeizm, heros, igrzyska olimpijskie, olimpiada,
– podaje rok pierwszych igrzysk olimpijskich,
– wymienia dyscypliny wchodzące w skład pięcioboju olimpijskiego,
– odnajduje na mapie starożytne Grecję i Ateny,
– opisuje wygląd teatru greckiego i występujących w nim aktorów,
 
Ocena dostateczna
– rozumie wpływ położenia geograficznego Grecji na zajęcia zamieszkującej ją ludności,
– wyjaśnia znaczenie terminów: Hellada, Hellenowie, wielka kolonizacja, kolonia, Akropol, agora, polis,
– wie, kim był Perykles,
– tłumaczy znaczenie terminu demokracja,
– zna genezę starożytnego teatru,
– wymienia rodzaje sztuk granych w greckim teatrze (tragedia, komedia),
– wymienia imiona najważniejszych bogów greckich (Zeus, Hera, Posejdon, Afrodyta, Atena, Hades, Hefajstos, Ares, Apollo, Hermes),
– zna postacie Heraklesa i Odyseusza jako bohaterów mitów greckich,
– wymienia najważniejszych filozofów greckich (Sokrates, Platon, Arystoteles),
– wskazuje, gdzie odbywały się najsłynniejsze igrzyska organizowane na cześć Zeusa,
– umieszcza na linii chronologicznej daty: wojny trojańskiej, ukształtowania się greckich polis, rządów Peryklesa w Atenach, narodzin teatru greckiego, pierwszych igrzysk olimpijskich,
– opisuje na przykładzie starożytnych Aten wygląd greckiej polis,
 
Ocena dobra
– wyjaśnia, czym były Wielkie Dionizje,
– omawia różnice między tragedią i komedią,
– wie, jakimi dziedzinami życia opiekowali się poszczególni bogowie greccy oraz jakie były ich atrybuty,
– wie, kim był Homer,
– wymienia dzieła Homera,
– wie, czym jest gimnazjon,
– opisuje przebieg starożytnych igrzysk olimpijskich,
– tłumaczy, jaka była rola sportu w życiu starożytnych Greków,
– rozumie, jaką rolę odgrywają igrzyska we współczesnym świecie,
– wie, jak termin olimpiada rozumiano w starożytności, i objaśnia, co oznacza on współcześnie,
– tłumaczy na podstawie tekstu źródłowego, jaką rolę w Atenach odgrywał sąd skorupkowy,
– wskazuje cechy, które wyróżniały Peryklesa jako dowódcę i polityka,
– ocenia znaczenie teatru dla starożytnych Greków,
 
Ocena bardzo dobra
– wymienia przyczyny i skutki wielkiej kolonizacji,
– wymienia najważniejsze osiągnięcia Peryklesa,
– przedstawia, w jaki sposób działał sąd skorupkowy,
– podaje imiona najważniejszych tragedio- i komediopisarzy greckich (Sofokles, Arystofanes,
Eurypides),
– opisuje, jaki był przebieg konkursów teatralnych w starożytnej Grecji,
– rozumie, dlaczego dramaty antycznych twórców są wystawiane współcześnie,
– opowiada co najmniej jeden mit grecki,
– podaje przykłady prac Heraklesa,
– wyjaśnia, co oznaczają wyrażenia: koń trojański, pięta Achillesa i stajnia Augiasza,
– przedstawia poglądy Sokratesa, Platona i Arystotelesa,
– rozumie, jakie znaczenie miały gimnazjony dla sprawności fizycznej antycznych Greków,
– porównuje teatr współczesny ze starożytnym teatrem greckim,
– dostrzega rolę „Iliady” i „Odysei” jako inspiracji dla literatury i sztuki greckiej,
– wskazuje na rolę sportu w starożytnej Grecji jako tematu sztuki,
– porównuje starożytne igrzyska olimpijskie ze współczesnymi olimpiadami,
– ocenia osiągnięcia starożytnych Greków,
 
Ocena celująca
– wymienia zalety i wady wychowania spartańskiego,
– wskazuje na mapie główne kierunki wielkiej kolonizacji,
– omawia podobieństwa i różnice między demokracją ateńską a współczesną demokracją
przedstawicielską,
– porównuje demokrację ateńską ze sposobem sprawowania władzy w starożytnym Egipcie,
– wyjaśnia, co oznaczają powiedzenia: wrócić z tarczą i wrócić na tarczy,
– tłumaczy, kim byli Spartanie.
 
VI.W starożytnym Rzymie
 
Ocena dopuszczająca
– wie, co to jest Forum Romanum, Panteon, Koloseum, akwedukt, droga, łuk triumfalny,
terma,
– objaśnia znaczenia terminów: mesjasz, apostoł, Ewangelia, Biblia, Stary i Nowy Testament,
poganin,
– wskazuje Palestynę jako miejsce narodzin chrześcijaństwa,
– wiąże początki chrześcijaństwa z postacią Jezusa z Nazaretu,
– wie, że chrześcijanie wierzą w jednego Boga,
– rozumie, na czym polega różnica między wiarą w jednego boga a wiarą w wielu bogów,
– wskazuje na mapie Rzym, Kartaginę, Półwysep Apeniński (Italię), Palestynę i obszary objęte chrześcijaństwem u schyłku starożytności,
 
Ocena dostateczna
– podaje rok założenia Rzymu opisanego w legendzie,
– wyjaśnia, w jakim celu starożytni Rzymianie budowali drogi i wodociągi,
– rozumie znaczenie terminów: prawo rzymskie, prawo XII tablic, kodeks, Kodeks Justyniana,
– przedstawia prawo rzymskie jako podstawę współczesnego prawa,
– podaje najważniejsze zasady nauki Jezusa z Nazaretu,
– zna przyczyny prześladowań chrześcijan w państwie rzymskim,
– wymienia symbole pierwszych chrześcijan – chrystogram i rybę,
– wie, kim był Konstantyn Wielki,
– opisuje okoliczności zmiany sytuacji chrześcijan w państwie rzymskim,
– w okresie panowania Konstantyna Wielkiego,
– umieszcza na linii chronologicznej daty założenia Rzymu, zabójstwa Juliusza Cezara,  ukrzyżowania Jezusa z Nazaretu, wydania edyktu mediolańskiego i upadku cesarstwa , a także określa, w którym wieku odbyły się poszczególne wydarzenia,
– omawia różnice między republiką a cesarstwem,
– wymienia zasługi Rzymian w dziedzinie architektury i budownictwa, używając terminów: Forum Romanum, Panteon, Koloseum,
– akwedukty, drogi, łuki triumfalne, termy,
 
Ocena dobra
– zna legendarne początki Rzymu,
– wie, że państwo rzymskie najpierw było królestwem, następnie republiką, a na końcu – cesarstwem,
– wymienia grupy tworzące społeczeństwo starożytnego Rzymu,
– nazywa poszczególne elementy stroju i uzbrojenia rzymskiego legionisty,
– wskazuje cechy rzymskiego budownictwa,
– wie, dlaczego starożytni Rzymianie budowali łuki triumfalne i termy,
– wymienia osiągnięcia starożytnych Rzymian, z których korzystamy współcześnie,
– objaśnia, w jaki sposób budowano drogi w starożytnym Rzymie,
– rozpoznaje na ilustracjach budowle wznoszone przez starożytnych Rzymian: akwedukty, łuki triumfalne, amfiteatry,
 
Ocena bardzo dobra
– wyjaśnia znaczenie terminów: Imperium Rzymskie, legionista, języki romańskie, bazylika,
gladiator, prowincja, barbarzyńca, zgromadzenie ludowe, senat,
– tłumaczy, czym jest „Wilczyca kapitolińska”,
– omawia drogę państwa rzymskiego do potęgi oraz określa zasięg terytorialny Imperium Rzymskiego,
– dostrzega związki chrześcijaństwa z religią judaistyczną,
– wie, że w czasach późniejszych doszło do podziałów chrześcijaństwa,
– wymienia różne odłamy chrześcijaństwa,
– omawia genezę chrześcijańskich symboli,
– wskazuje Watykan jako współczesną siedzibę Kościoła katolickiego,
– charakteryzuje różne typy ustroju państwa rzymskiego: królestwo, republikę, cesarstwo,
– opisuje grupy tworzące społeczeństwo rzymskie,
– porównuje rozrywki starożytnych Greków i Rzymian,
 
Ocena celująca
– tłumaczy, czym był szlak bursztynowy,
– określa znaczenie szlaku bursztynowego dla starożytnych Rzymian,
– omawia przyczyny i skutki funkcjonowania szlaku bursztynowego,
– ocenia dokonania Juliusza Cezara.
 

Wymagania na poszczególne oceny z historii w klasie piątej

 

 

Poziom

Ocena

K

K+P

K+P+R
K+P+R+D
K+P+R+D+W

dopuszczająca

dostateczna

dobra

bardzo dobra / celująca*

celująca

 

 

poziom K – konieczny

poziom P – podstawowy

poziom R – rozszerzający
poziom D – dopełniający

poziom W – wykraczający

 

 

 

Badana czynność uczniów

Poziomy wymagań

I. Polska pierwszych Piastów

K

P

R

D

W

Wiadomości

- wymienia narzędzia rolnicze używane przez Słowian

 

 

+

 

 

- podaje autorów średniowiecznych kronik, które zawierają legendy
o początkach państwa polskiego

 

 

 

+

 

- wie, na czym polegał słowiański obrzęd postrzyżyn

 

 

 

+

 

- omawia zachowane ślady pogańskich wierzeń Słowian

 

 

 

+

 

- zna daty chrztu Polski i zjazdu gnieźnieńskiego

+

 

 

 

 

- wyjaśnia znaczenie terminów: plemię, gród, drużyna, książę

+

 

 

 

 

- wymienia zajęcia mieszkańców średniowiecznego Gniezna

 

+

 

 

 

- podaje lata panowania Mieszka I

 

 

+

 

 

- zna pisemną relację Ibrahima ibn Jakuba dotyczącą państwa Mieszka I

 

 

 

 

+

- omawia okoliczności, w jakich doszło do ślubu Mieszka I z Dobrawą

 

+

 

 

 

- tłumaczy, jakie były przyczyny i skutki chrztu Polski

 

 

+

 

 

- wie, jaką rolę pełnili duchowni w państwie Mieszka I

 

 

+

 

 

- zna podstawowe fakty z życia świętego Wojciecha

 

+

 

 

 

- omawia następstwa misji i męczeńskiej śmierci biskupa Wojciecha

 

 

+

 

 

- wymienia przyczyny i skutki zjazdu gnieźnieńskiego

 

 

 

+

 

- wyjaśnia znaczenie terminów: relikwie, koronacja

 

 

 

+

 

- rozumie szczególne znaczenie koronacji Bolesława Chrobrego w dziejach państwa polskiego

+

 

 

 

 

- tłumaczy, czym był Szczerbiec

 

 

 

+

 

- wie, kiedy Orzeł Biały stał się symbolem państwa polskiego

 

 

 

+

 

- omawia legendarne początki dynastii Piastów

 

 

 

 

+

- przedstawia stanowisko historyków dotyczące pochodzenia przodków Mieszka I

 

 

 

 

+

Umiejętności

- zna legendy o Lechu, Czechu i Rusie, o Popielu oraz o Piaście

+

 

 

 

 

- rozpoznaje cechy charakterystyczne legendy

+

 

 

 

 

- wskazuje na mapie ziemie polskie zamieszkiwane przez najważniejsze plemiona słowiańskie w X wieku

 

 

+

 

 

- charakteryzuje wierzenia mieszkańców ziem polskich przed przyjęciem chrztu przez Mieszka I

 

 

 

+

 

- opowiada o powstaniu i początkach państwa polskiego

 

 

+

 

 

- wskazuje na mapie Gniezno i obszar państwa Mieszka I

+

 

 

 

 

- umieszcza na linii chronologicznej datę chrztu Polski

 

+

 

 

 

- opisuje budowę średniowiecznego grodu na przykładzie Gniezna

 

+

 

 

 

- potrafi określić przyczyny i skutki przyjęcia chrztu przez Mieszka I

 

 

 

+

 

- wskazuje na mapie granice państwa Mieszka I

 

+

 

 

 

- omawia znaczenie przyjęcia chrztu przez Polskę

 

 

+

 

 

- ocenia znaczenie bitwy pod Cedynią

 

 

 

+

 

- porównuje przebieg granic współczesnej Polski i państwa Mieszka I

 

 

 

 

+

- zaznacza na linii chronologicznej daty śmierci biskupa Wojciecha, zjazdu gnieźnieńskiego oraz koronacji Bolesława Chrobrego

 

 

+

 

 

 

- wskazuje na mapie granice państwa polskiego w czasach Bolesława Chrobrego

 

 

+

 

 

- pokazuje na mapie Gdańsk i ziemie zamieszkiwane przez Prusów

 

 

 

+

 

- przedstawia historię zjazdu gnieźnieńskiego, uwzględniając postacie świętego Wojciecha, Bolesława Chrobrego i Ottona III

 

+

 

 

 

- przekazuje relację z pobytu Ottona III w Gnieźnie w 1000 roku na podstawie fragmentów kroniki Galla Anonima

 

 

 

 

+

 

- charakteryzuje politykę zewnętrzną i wewnętrzną Bolesława Chrobrego

 

 

 

+

 

- opowiada o współczesnym znaczeniu zjazdu gnieźnieńskiego

 

 

 

 

+

- prezentuje postać świętego Wojciecha

 

 

 

 

+

II. Społeczeństwo średniowiecza

K

P

R

D

W

Wiadomości

- wyjaśnia znaczenie terminów: klasztor, post, skryptorium, kopista, kupiec, rzemieślnik, cech, burmistrz, samorząd miejski, rynek

 

+

 

 

 

- wie, jak duży wpływ na życie ludzi w średniowieczu miała religia

 

+

 

 

 

- wymienia zabudowania tworzące średniowieczny klasztor

 

+

 

 

 

- omawia przejawy średniowiecznej pobożności

 

 

+

 

 

- tłumaczy, na czym polegała praca zakonników w średniowiecznym skryptorium

 

 

 

+

 

- zna rolę zakonów w czasach współczesnych

 

 

 

 

+

- rozumie, jaką funkcję pełniły zamki w średniowieczu

 

+

 

 

 

- wie, jaką drogę musiał przejść chłopiec, aby zostać rycerzem

 

 

+

 

 

- podaje cechy idealnego rycerza

+

 

 

 

 

- wymienia główne elementy rycerskiego wyposażenia

 

+

 

 

 

- wie, skąd wzięło się powiedzenie polegać na kimś jak na Zawiszy i co ono oznacza

 

 

 

+

 

- wyjaśnia, czym były turnieje rycerskie

 

 

+

 

 

- wymienia elementy kultury rycerskiej i dworskiej

 

 

 

+

 

- podaje przykłady miejsc w Polsce, w których znajdują się obecnie zamki wzniesione w średniowieczu bądź ich ruiny

 

 

 

+

 

- wie, jakie funkcje pełnią zamki w dzisiejszych czasach

 

 

 

 

+

- wyjaśnia znaczenie terminu mieszczanie

+

 

 

 

 

- podaje przykłady zawodów rzemieślniczych wykonywanych w średniowieczu

 

+

 

 

 

- wymienia grupy ludności żyjące w średniowiecznym mieście

 

+

 

 

 

- wie, jaką rolę odgrywali w średniowiecznym mieście burmistrz i członkowie ławy miejskiej

 

 

+

 

 

- rozumie pochodzenie nazw współczesnych ulic, na przykład: Szewska, Garncarska, Tkacka

 

 

 

+

 

- wymienia prace polowe wykonywane w epoce średniowiecza

 

+

 

 

 

- tłumaczy, jaki wpływ na poprawę wydajności pracy chłopów w średniowieczu miało zastosowanie młyna i pługa

 

 

+

 

 

- wie, czym była lokacja

 

 

 

+

 

- wyjaśnia znaczenie terminów: sołtys, pług, trójpolówka

 

 

 

+

 

- wie, jak odżywiali się mieszkańcy średniowiecznej wsi

 

 

+

 

 

- przedstawia sposoby spędzania wolnego czasu przez mieszkańców wsi
w średniowieczu

 

 

 

 

+

Umiejętności

- opisuje średniowieczny klasztor i tryb życia mnichów, używając wyrazów: zakon, reguła, ubóstwo

+

 

 

 

 

- charakteryzuje postać świętego Franciszka z Asyżu

+

 

 

 

 

- wyjaśnia znaczenie związku frazeologicznego benedyktyńska praca
i tłumaczy, skąd wywodzi się to wyrażenie

 

 

 

+

 

- potrafi wskazać różnice między stylami romańskim i gotyckim

 

 

+

 

 

- rozpoznaje na przykładach średniowiecznych budowli takie elementy architektoniczne, jak: portal, rozeta, apsyda, łuk, sklepienie

 

 

 

 

+

- przekazuje informacje na temat zabytków romańskich i gotyckich znajdujących się w rodzinnej miejscowości lub regionie

 

 

 

 

+

- wyjaśnia, jaką rolę w sztuce średniowiecznej odgrywała tematyka religijna

 

 

 

 

+

- rozpoznaje charakterystyczne elementy zamku

 

+

 

 

 

- opisuje wygląd średniowiecznej twierdzy

 

 

 

+

 

- tłumaczy, na czym polegały i jak przebiegały turnieje rycerskie

 

 

 

 

+

- opisuje średniowieczne miasto

 

+

 

 

 

- charakteryzuje grupy ludności żyjące w średniowiecznym mieście

 

 

+

 

 

- potrafi wymienić różnice między handlem średniowiecznym i współczesnym

 

 

 

 

+

- porównuje miasto średniowieczne z miastem współczesnym

 

 

 

 

+

- wskazuje różnice między losem chłopa a życiem rycerza lub mieszczanina

 

+

 

 

 

- omawia przebieg procesu lokacji wsi

 

 

 

 

+

- opowiada o roli karczmy w średniowieczu na podstawie tekstu źródłowego

 

 

 

+

 

- tłumaczy, dlaczego stosowanie trójpolówki pozwalało uzyskać lepsze efekty niż uprawa ziemi metodą żarową

 

 

 

 

+

- porównuje życie na wsi w średniowieczu i w czasach współczesnych

 

 

 

 

+

III. Polska i Krzyżacy

K

P

R

D

W

Wiadomości

- wyjaśnia znaczenie terminów: Prusy, zakon krzyżacki, wielki mistrz

 

 

 

 

+

- dostrzega negatywne skutki rozbicia dzielnicowego

 

 

 

 

+

- tłumaczy, w jakich okolicznościach powstał zakon krzyżacki

 

 

 

 

+

- wie, dlaczego Konrad Mazowiecki sprowadził Krzyżaków do Polski

 

 

 

 

+

- wymienia przyczyny konfliktu polsko-krzyżackiego

 

 

 

 

+

- omawia skutki sprowadzenia Krzyżaków do Polski

 

 

 

 

+

- wie, jakie skutki przyniosła Polsce utrata Pomorza Gdańskiego

 

 

 

 

+

- wymienia najważniejsze osiągnięcia Kazimierza Wielkiego, w tym założenie Akademii Krakowskiej

 

+

 

 

 

- opowiada, kim był Mikołaj Wierzynek

 

 

+

 

 

- wyjaśnia znaczenie terminu unia

 

 

 

+

 

- tłumaczy, w jakich okolicznościach doszło do ślubu Jadwigi i Jagiełły

 

+

 

 

 

- zna datę bitwy pod Grunwaldem

+

 

 

 

 

- podaje przyczyny i skutki wielkiej wojny z zakonem krzyżackim

 

+

 

 

 

- wymienia nazwy obszarów współczesnej Polski, na których można znaleźć ślady obecności Krzyżaków

 

 

 

 

+

- wie, kim byli templariusze i zna opowieść o ich legendarnym skarbie

 

 

 

 

+

Umiejętności

- umieszcza na linii chronologicznej daty: sprowadzenia Krzyżaków do Polski, podboju Pomorza Gdańskiego przez Krzyżaków, koronacji Władysława Łokietka, bitwy pod Płowcami

 

 

 

 

+

- wskazuje na mapie: Pomorze Gdańskie, Małopolskę, Wielkopolskę,      Kujawy, Mazowsze, Śląsk

 

+

 

 

 

- pokazuje na mapie terytorium państwa zakonu krzyżackiego oraz Malbork

 

 

+

 

 

- wymienia czynniki, które umożliwiły ponowne scalenie ziem polskich

 

 

 

+

 

- ocenia rolę Władysława Łokietka w procesie zjednoczenia państwa polskiego

 

 

 

 

+

- wskazuje na mapie dzielnice należące do Królestwa Polskiego w chwili śmierci Władysława Łokietka

 

 

 

 

+

- tłumaczy, dlaczego koronacja Władysława Łokietka miała tak duże znaczenie dla Polski

 

 

 

 

+

- ocenia politykę prowadzoną przez Krzyżaków oraz ich działalność
na podbitych terenach

 

 

 

 

+

- pozyskuje z różnych źródeł informacje o zamku w Malborku

 

 

 

 

+

- umieszcza na linii chronologicznej daty: koronacji Kazimierza Wielkiego, założenia Akademii Krakowskiej, wygaśnięcia dynastii Piastów w państwie polskim

 

+

 

 

 

- wskazuje na mapie Kraków oraz obszar Królestwa Polskiego za panowania Kazimierza Wielkiego

 

+

 

 

 

- tłumaczy, dlaczego królowi Kazimierzowi nadano przydomek Wielki

+

 

 

 

 

- wyjaśnia sens powiedzenia: Kazimierz Wielki zastał Polskę drewnianą,
a zostawił murowaną

 

+

 

 

 

- opowiada o uczcie u Wierzynka

 

 

+

 

 

- ocenia, czy ostatniemu władcy z dynastii Piastów słusznie nadano przydomek Wielki

 

 

+

 

 

- omawia politykę wewnętrzną i zewnętrzną Kazimierza Wielkiego

 

 

 

+

 

- porównuje sposoby prowadzenia polityki zagranicznej stosowane przez Władysława Łokietka i Kazimierza Wielkiego

 

 

 

 

+

- umieszcza na linii chronologicznej daty: zawarcia unii polsko-litewskiej
w Krewie, bitwy pod Grunwaldem, podpisania I i II pokoju toruńskiego

 

 

+

 

 

- wskazuje na mapie Królestwo Polskie i Wielkie Księstwo Litewskie

+

 

 

 

 

- wymienia zasługi Jadwigi dla kultury polskiej

+

 

 

 

 

- przedstawia okoliczności objęcia polskiego tronu przez Jadwigę

 

+

 

 

 

- podaje przyczyny i skutki zawarcia unii polsko-litewskiej w Krewie

 

 

+

 

 

- określa na podstawie drzewa genealogicznego pokrewieństwo łączące przedstawicieli dynastii Piastów i Andegawenów

 

 

 

+

 

- omawia przebieg bitwy pod Grunwaldem

 

 

+

 

 

- wymienia najważniejsze dokonania Władysława Jagiełły i Kazimierza Jagiellończyka

 

 

+

 

 

- tłumaczy, jakie znaczenie miało dla Polski odzyskanie Pomorza Gdańskiego w 1466 roku

 

 

 

+

 

- porównuje przebieg dwóch wojen polsko-krzyżackich w XV wieku i ocenia znaczenie tych konfliktów w polskiej historii

 

 

 

 

+

- opowiada, czym zajmują się współczesne bractwa rycerskie

 

 

 

 

+

IV. Europejczycy odkrywają świat

K

P

R

D

W

 

 

Wiadomości

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- rozumie przełomowe znaczenie roku 1492 w dziejach Europy i świata

+

 

 

 

 

- wie, jaką rolę w okresie wielkich odkryć geograficznych odegrał Krzysztof Kolumb

+

 

 

 

 

- podaje przyczyny odkryć geograficznych w XV i XVI stuleciu

 

+

 

 

 

- wyjaśnia znaczenie terminów: karawela, Nowy Świat, Indianie, broń palna, konkwistador

 

+

 

 

 

- zna najważniejsze dokonania Bartłomieja Diaza, Vasco da Gamy i Ferdynanda Magellana

 

 

+

 

 

- wymienia skutki odkryć geograficznych dla mieszkańców Europy i Ameryki

 

 

+

 

 

- wie, kim byli  Cortez i Francisco Pizarro

 

 

 

 

+

- zna datę wynalezienia ruchomej czcionki przez Jana Gutenberga

 

 

 

+

 

- tłumaczy, na czym polegało przełomowe odkrycie Mikołaja Kopernika

+

 

 

 

 

- wie, dlaczego Leonarda da Vinci zalicza się do czołowych postaci epoki renesansu

 

 

+

 

 

- wyjaśnia znaczenie terminów renesans humanizm

 

 

+

 

 

- rozumie myśl Terencjusza: Człowiekiem jestem i nic, co ludzkie, nie jest mi obce

 

 

 

+

 

- podaje przykłady najważniejszych dzieł renesansowych

 

 

 

+

 

- wie, skąd współcześnie czerpiemy wiedzę o Wszechświecie

 

 

 

 

+

- zna teorie dotyczące tego, kto dotarł do Ameryki przed 1492 rokiem

 

 

 

 

+

Umiejętności

- umieszcza na linii chronologicznej datę odkrycia Ameryki przez Krzysztofa Kolumba

+

 

 

 

 

- pokazuje na mapie trasę pierwszej wyprawy dalekomorskiej Krzysztofa Kolumba

+

 

 

 

 

- wskazuje na mapie lądy odkryte w XV i XVI wieku przez Europejczyków oraz trasy wypraw odkrywczych podjętych przez Bartłomieja Diaza, Vasco da Gamę i Ferdynanda Magellana

 

 

+

 

 

- opowiada, co wydarzyło się w roku 1492, używając terminów: karawela, Nowy Świat, Indianie, broń palna

 

+

 

 

 

- wyjaśnia, dlaczego Kolumb nazwał mieszkańców Ameryki Indianami

 

 

+

 

 

- tłumaczy na podstawie tekstu źródłowego, w jaki sposób Krzysztof Kolumb zdobył zaufanie Indian

 

 

 

+

 

- opisuje wygląd XV-wiecznego okrętu

 

 

 

+

 

- charakteryzuje życie na statku w XV wieku

 

 

 

+

 

- wyjaśnia, jak średniowieczni mieszkańcy Europy wyobrażali sobie świat

 

 

 

+

 

- tłumaczy, jaki wpływ miały odkrycia geograficzne na wyobrażenia ludzi o świecie

 

 

 

+

 

- ocenia znaczenie wypraw odkrywczych dla Europejczyków i ludów zamieszkujących Amerykę

 

 

 

 

+

- formułuje wnioski dotyczące niewolnictwa i wyraża swoją opinię na ten

temat

 

 

 

 

+

- pozyskuje z różnych źródeł informacje o Krzysztofie Kolumbie oraz tworzy notatkę na temat tej postaci

 

 

 

 

+

- tłumaczy teorię Mikołaja Kopernika w kontekście powiedzenia: Wstrzymał Słońce, ruszył Ziemię

+

 

 

 

 

- opowiada o życiu Mikołaja Kopernika, używając wyrażeń: uczony, astronom, odkrycie naukowe

 

+

 

 

 

- omawia różnice w postrzeganiu ludzkiego życia w średniowieczu i renesansie

 

 

+

 

 

- rozpoznaje charakterystyczne cechy budowli renesansowych

 

 

+

 

 

- ocenia wpływ wynalazku Jana Gutenberga na zmianę światopoglądu ludzi
na przełomie średniowiecza i renesansu

 

 

 

 

+

- sporządza notatkę na temat wybranego twórcy renesansowego na podstawie zgromadzonych informacji

 

 

 

 

+

V. W Rzeczypospolitej szlacheckiej

K

P

R

D

W

 

 

 

Wiadomości

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- wyjaśnia znaczenie terminów: dwór, paź, komnata, arras

+

 

 

 

 

- zna datę hołdu pruskiego

 

 

+

 

 

- wie, którzy władcy panowali w Rzeczypospolitej w okresie rozkwitu polskiej kultury

+

 

 

 

 

- wymienia najważniejszych przedstawicieli polskiego renesansu

 

+

 

 

 

- wie, dlaczego Mikołaj Rej i Jan Kochanowski należą do najważniejszych twórców w historii literatury polskiej

 

 

+

 

 

- omawia zasługi ostatnich Jagiellonów dla rozwoju kultury polskiej

 

 

+

 

 

- podaje przykłady budowli renesansowych w Polsce

 

 

 

+

 

- wyjaśnia znaczenie terminów: sejm, sejmik, pospolite ruszenie, szlachta, przywilej, poseł, herb

 

+

 

 

 

- tłumaczy, dlaczego rycerstwo przekształciło się w szlachtę

 

+

 

 

 

- wie, na czym polegała uprzywilejowana pozycja szlachty w Rzeczypospolitej

 

 

+

 

 

- wymienia prawa i obowiązki szlachty

 

 

+

 

 

- rozumie znaczenie terminu demokracja szlachecka

 

+

 

 

 

- wyjaśnia, w jaki sposób obradował sejm walny

 

 

 

+

 

- dostrzega wpływ nadawania szlachcie kolejnych przywilejów na pozycję tej grupy w państwie oraz osłabienie władzy królewskiej

 

 

 

+

 

- zna datę zatwierdzenia uchwały nihil novi

 

 

 

+

 

- wymienia elementy, z których składał się herb szlachecki

 

 

 

+

 

- wyjaśnia znaczenie terminów: folwark, pańszczyzna, kmiecie

 

 

 

 

+

- wie, jakie znaczenie miał spław wiślany dla rozwoju handlu zbożem
w XVI wieku

+

 

 

 

 

- omawia funkcje poszczególnych zabudowań gospodarczych wchodzących
w skład folwarku szlacheckiego

 

+

 

 

 

- tłumaczy, jaką rolę pełnił Gdańsk w XVI-wiecznym handlu zbożem

 

 

+

 

 

- wymienia przywileje szlacheckie ograniczające wolność osobistą chłopów

 

 

+

 

 

- zna datę uchwalenia unii polsko-litewskiej w Lublinie

 

 

 

 

+

- podaje najważniejsze postanowienia unii lubelskiej

+

 

 

 

 

- omawia przyczyny i skutki zawarcia unii lubelskiej

 

+

 

 

 

- wymienia narodowości żyjące na terytorium Rzeczypospolitej Obojga Narodów

 

 

+

 

 

- wie, na czym polegała tolerancja religijna w XVI-wiecznej Rzeczypospolitej

 

 

 

+

 

- zna prawa, które konfederacja warszawska gwarantowała szlachcie

 

 

+

 

 

- tłumaczy, czym była reformacja

 

 

+

 

 

- wyjaśnia znaczenie terminów: elekcja, pole elekcyjne, koronacja

 

 

 

+

 

- zna datę pierwszej wolnej elekcji

+

 

 

 

 

- wie, jak nazywał się pierwszy polski władca elekcyjny

 

+

 

 

 

- wymienia postanowienia Artykułów henrykowskich

 

+

 

 

 

- tłumaczy, na czym polegała zasada liberum veto

 

 

 

+

 

- zna przyczyny kryzysu państwa polsko-litewskiego w XVII wieku

 

+

 

 

 

- wie, dlaczego Stefana Czarnieckiego i Jana III Sobieskiego uznaje się
za bohaterów narodowych

 

 

+

 

 

- rozumie znaczenie terminu potop szwedzki

+

 

 

 

 

- wyjaśnia, na czym polegała wojna podjazdowa

+

 

 

 

 

- podaje najważniejsze przyczyny i skutki wojen polsko-szwedzkich
i polsko-tureckich w XVII wieku

 

 

+

 

 

- zna główne przyczyny i skutki wojen polsko-moskiewskich w XVII stuleciu

 

 

 

+

 

- wymienia nazwy współczesnych państw, które leżą na terytorium dawnej Rzeczypospolitej

 

 

 

 

+

- tłumaczy, jakie ślady potęgi dawnej Rzeczypospolitej można odnaleźć
na terytorium współczesnej Litwy, Łotwy, Białorusi i Ukrainy

 

 

 

 

+

- podaje przykłady dzieł sztuki nawiązujących do wydarzeń z XVI-
i XVII-wiecznej historii Rzeczypospolitej

 

 

 

 

+

- zna dzieje dzwonu Zygmunt

 

 

 

 

+

- umieszcza na linii chronologicznej datę złożenia hołdu pruskiego

 

 

 

 

+

 

 

Umiejętności

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- ocenia znaczenie hołdu pruskiego w dziejach Rzeczypospolitej

 

+

 

 

 

- określa, jaki wpływ na rozwój sztuki renesansowej w Polsce miała kultura włoska

 

 

 

 

+

- charakteryzuje życie dworskie na Zamku Królewskim na Wawelu

 

 

 

+

 

- rozpoznaje takie elementy architektoniczne, jak: loggia, arkady, attyka

 

+

 

 

 

- odnajduje w różnych źródłach utwory Mikołaja Reja i Jana Kochanowskiego

 

 

 

+

 

- porównuje funkcję Zamku Królewskiego na Wawelu za panowania Jagiellonów oraz współczesnego Pałacu Prezydenckiego w Warszawie

 

 

 

 

+

- opisuje wygląd dworu szlacheckiego

 

 

 

+

 

- potrafi opisać wygląd tradycyjnego stroju szlacheckiego

 

+

 

 

 

- charakteryzuje poszczególne grupy polskiej szlachty

 

 

 

+

 

- wyjaśnia na podstawie tekstu źródłowego, w jaki sposób można było zdobyć
i utracić szlachectwo

 

 

 

+

 

- porównuje szlachecki sejm walny ze współczesnym polskim parlamentem

 

 

 

+

 

- opisuje przebieg spławu wiślanego

 

 

 

 

+

- wskazuje na mapie porty rzeczne leżące na szlaku spławu wiślanego oraz rzeki, którymi spławiano towary

 

 

+

 

 

- opowiada o rozwoju Gdańska w XVI i XVII wieku

 

 

+

 

 

- porównuje na przykładzie Gdańska funkcjonowanie portów morskich
w XVI oraz XXI wieku

 

 

 

+

 

- umieszcza na linii chronologicznej datę zawarcia unii lubelskiej

 

 

 

 

+

- wskazuje na mapie terytorium Rzeczypospolitej Obojga Narodów i miejsce zawarcia unii polsko-litewskiej w 1569 roku

+

 

 

 

 

- ocenia znaczenie unii lubelskiej

 

+

 

 

 

- porównuje postanowienia unii lubelskiej z ustaleniami unii w Krewie

 

 

 

+

 

- charakteryzuje poszczególne grupy narodowościowe żyjące w państwie polsko-litewskim

 

 

 

 

+

- porównuje wygląd świątyń poszczególnych grup wyznaniowych zamieszkujących obszar dawnej Rzeczypospolitej

 

 

 

+

 

- wymienia prawa grup wyznaniowych we współczesnej Polsce

 

 

 

 

+

- umieszcza na linii chronologicznej datę pierwszej wolnej elekcji
w Rzeczypospolitej

 

 

 

 

+

- omawia przebieg wolnej elekcji

 

+

 

 

 

- wskazuje różnice między pacta conventa i Artykułami henrykowskimi

 

 

 

+

 

- porównuje wolną elekcję z wyborami prezydenckimi we współczesnej Polsce

 

 

+

 

 

- zaznacza na linii chronologicznej daty: 1655, 1660, 1683

 

 

 

 

+

- pokazuje na mapie państwa, z którymi Rzeczpospolita prowadziła wojny        w XVII wieku

+

 

 

 

 

- wskazuje na mapie miejsca najważniejszych bitew stoczonych przez wojska polskie w XVII stuleciu

 

 

+

 

 

- ocenia, jaką rolę odegrał Stefan Czarniecki podczas wojny ze Szwecją
w latach 1655–1660

 

 

 

+

 

- wyjaśnia, jakie znaczenie miała obrona klasztoru na Jasnej Górze dla Polaków walczących z najeźdźcą podczas potopu szwedzkiego

 

+

 

 

 

- opowiada o wyprawie wiedeńskiej Jana III Sobieskiego, używając wyrazów:

oblężenie, odsiecz, sułtan, husaria

 

 

+

 

 

- analizuje zamieszczony w podręczniku tekst źródłowy na temat zwycięstwa Jana III Sobieskiego pod Wiedniem i formułuje wnioski na jego podstawie

 

 

+

 

 

- wymienia skutki zwycięstwa Jana III Sobieskiego w bitwie pod Wiedniem

 

 

+

 

 

- opisuje uzbrojenie husarza na podstawie ilustracji

 

 

 

+

 

- omawia przyczyny i skutki wojen prowadzonych przez Rzeczpospolitą w XVII wieku

 

 

 

+

 

- porównuje terytorium Rzeczypospolitej Obojga Narodów z obszarem współczesnej Polski

 

 

 

+

 

VI. Upadek Rzeczypospolitej

K

P

R

D

W

 

Wiadomości

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- zna daty: elekcji Stanisława Augusta Poniatowskiego na króla Polski,
I rozbioru Rzeczypospolitej, utworzenia Komisji Edukacji Narodowej

+

 

 

 

 

- wie, czym były obiady czwartkowe i kto w nich uczestniczył

+

 

 

 

 

- wyjaśnia, dlaczego Ignacy Krasicki zaliczany jest do czołowych postaci  polskiej kultury w XVIII wieku

 

+

 

 

 

- przedstawia postulaty konfederatów barskich

 

 

+

 

 

- rozumie, dlaczego dzień 14 października jest obchodzony jako Dzień Edukacji Narodowej

 

 

 

+

 

- wie, dlaczego sejm obradujący w latach 1788–1792 określa się jako Sejm Czteroletni lub Sejm Wielki

 

 

 

 

+

- zna datę uchwalenia Konstytucji 3 maja

+

 

 

 

 

- podaje daty: obrad Sejmu Wielkiego, wojny prowadzonej w obronie Konstytucji 3 maja, II rozbioru Polski

+

 

 

 

 

- wyjaśnia znaczenie terminu konstytucja

 

+

 

 

 

- wymienia najważniejsze postanowienia Konstytucji 3 maja

 

 

+

 

 

- zna przyczyny i skutki uchwalenia Konstytucji 3 maja

 

+

 

 

 

- omawia okoliczności, w jakich zawiązano konfederację targowicką,
i wymienia jej następstwa

 

 

+

 

 

- wie, kim byli Stanisław Małachowski i Hugo Kołłątaj

 

+

 

 

 

- zna okoliczności ustanowienia Orderu Virtuti Militari przez Stanisława Augusta Poniatowskiego

 

 

+

 

 

- wyjaśnia, dlaczego rocznica uchwalenia Konstytucji 3 maja jest obecnie świętem narodowym

 

 

+

 

 

- podaje datę wybuchu powstania kościuszkowskiego

 

 

 

+

 

- wymienia dokonania Tadeusza Kościuszki przed wybuchem powstania
w 1794 roku

+

 

 

 

 

- wie, jaką rolę odegrali w trakcie powstania kościuszkowskiego Jan Henryk Dąbrowski i Jan Kiliński

+

 

 

 

 

- zna datę III rozbioru Rzeczypospolitej

 

 

+

 

 

- omawia przyczyny i skutki III rozbioru Polski

+

 

 

 

 

- wyjaśnia znaczenie terminów: barok, oświecenie, klasycyzm

 

+

 

 

 

- wymienia charakterystyczne cechy sztuki barokowej i klasycystycznej

 

+

 

 

 

- podaje przykłady budowli barokowych i klasycystycznych z uwzględnieniem regionu, w którym mieszka

 

+

 

 

 

- wie, jakie funkcje pełniła sztuka barokowa w Kościele katolickim

 

+

 

 

 

- wymienia najważniejsze wynalazki epoki oświecenia

 

 

+

 

 

- tłumaczy, czym była Wielka encyklopedia francuska

 

 

+

 

 

- zna dzieła sztuki nawiązujące do wydarzeń z XVIII-wiecznej historii Rzeczypospolitej

 

 

 

 

+

- umieszcza na linii chronologicznej daty: 1764, 1772, 1773

 

 

 

 

+

 

 

 

 

 

 

 

 

Umiejętności

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- wskazuje na mapie ziemie utracone przez Rzeczpospolitą w wyniku
I, II i III rozbioru

+

 

 

 

 

- wymienia reformy wprowadzone w polskim systemie oświaty za panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego

+

 

 

 

 

- określa, jakie znaczenie dla Rzeczypospolitej miało utworzenie Komisji Edukacji Narodowej

 

+

 

 

 

 

- dostrzega związek między wykształceniem obywateli a ich poczuciem odpowiedzialności za państwo

 

 

 

+

 

- umieszcza na linii chronologicznej daty: 1788, 1791, 1792, 1793

 

 

 

+

 

- omawia reformy Sejmu Wielkiego

 

+

 

 

 

- ocenia decyzję króla Stanisława Augusta Poniatowskiego o przystąpieniu do konfederacji targowickiej

 

 

+

 

 

- umieszcza na linii chronologicznej daty wybuchu powstania kościuszkowskiego oraz III rozbioru Polski

 

 

 

 

+

- opowiada o wydarzeniach, które rozegrały się podczas powstania kościuszkowskiego, używając wyrażeń: naczelnik powstania, przysięga Kościuszki, kosynierzy

 

+

 

 

 

- podaje przyczyny i skutki wybuchu powstania w 1794 roku

 

+

 

 

 

- opisuje przebieg insurekcji kościuszkowskiej

 

+

 

 

 

- wyjaśnia, dlaczego Tadeusz Kościuszko wydał uniwersał połaniecki

 

 

 

+

 

- omawia rolę chłopów w powstaniu kościuszkowskim

 

 

+

 

 

- opowiada o losach Tadeusza Kościuszki po powstaniu w 1794 roku

 

 

 

 

+

- ocenia dokonania Tadeusza Kościuszki

 

 

 

+

 

- porównuje sztukę barokową z klasycystyczną oraz wskazuje różnice między stylem renesansowym i barokowym w architekturze

 

 

 

+

 

- rozpoznaje takie elementy architektoniczne, jak: gzyms, tympanon, fasada

 

 

 

 

+

- tłumaczy, co spowodowało ożywiony rozwój nauki w epoce oświecenia

 

 

 

 

+

- ocenia dokonania króla Stanisława Augusta Poniatowskiego

 

 

 

 

+